Zakon kao moguće pružaoce određenih platnih usluga prepoznaje ne samo banke nego i platne institucije, društva za izdavanje elektronskog novca, mikrokreditna društva, pružaoce usluga informacija o računu, Investiciono-razvojnu banku RS i javnog poštanskog operatera. 

Jedna od važnijih novina jeste to što se uređuje prostor za tzv. open banking usluge. Nacrt prepoznaje uslugu iniciranja plaćanja i uslugu pružanja informacija o računu, što znači da se, uz saglasnost korisnika, otvara mogućnost da ovlašteni pružaoci pokrenu plaćanje s računa ili objedine informacije o računima koje korisnik ima kod različitih pružalaca. 

U tekstu se uvode i definicije SEPA i SEPA međunarodnih platnih transakcija, čime se pravi terminološki i regulatorni okvir za savremenije prekogranično platno poslovanje.

Agencija za bankarstvo RS na svojoj internet-stranici objavljuje uporedive podatke o naknadama, što bi građanima trebalo olakšati poređenje ponuda različitih banaka i drugih pružalaca.

Poseban i vjerovatno najznačajniji dio za građane odnosi se na osnovni platni račun. Fizičko lice s prebivalištem u Republici Srpskoj koje nema drugi tekući račun ima pravo da traži otvaranje osnovnog platnog računa, a banka mora odlučiti o zahtjevu u roku deset radnih dana. Ovaj je račun zamišljen kao račun s osnovnim uslugama za svakodnevno finansijsko funkcionisanje, a banka ga ne smije usloviti ugovaranjem drugih proizvoda. Nacrt detaljno propisuje kada banka može odbiti zahtjev, kako mora obrazložiti odbijanje te uvodi ograničenja naknada, posebno za socijalno osjetljive kategorije, uz pravilo da naknada za ove korisnike ne može biti veća od 0,15% prosječne mjesečne neto plate u RS.

Važna novina jeste i promjena platnog računa, odnosno olakšano prebacivanje računa iz jedne banke u drugu. Novi pružalac mora, po ovlaštenju korisnika, pokrenuti postupak promjene računa, a prethodni pružalac mora mu prenijeti informacije o trajnim nalozima, direktnim zaduženjima i ponovljenim prilivima, kao i pozitivno stanje na računu ako je to zatraženo. Zakon propisuje konkretne rokove za te radnje, ograničava naknade i predviđa odgovornost pružaoca za štetu ako zbog njihovog nepostupanja korisnik pretrpi štetu tokom promjene računa. To je jedna od odredbi koje direktno pojednostavljuju položaj građana, jer smanjuju administrativne prepreke pri promjeni banke.

Nacrt dodatno pojačava sigurnosni i nadzorni okvir. Pružaoci platnih usluga moraju uspostaviti sistem upravljanja operativnim i bezbjednosnim rizicima, prijavljivati značajne incidente Agenciji i primjenjivati pouzdanu autentifikaciju korisnika kada se pristupa računu putem interneta ili kada se inicira elektronska transakcija. Korisnicima se daje pravo na prigovor pružaocu platnih usluga, zatim i Agenciji, a zakon predviđa i mirno rješavanje sporova. Agencija dobija široka nadzorna ovlaštenja, uključujući posredni i neposredni nadzor, izricanje mjera pa i privremenu obustavu pružanja usluga ili oduzimanje dozvole. 

Za poslovni sektor važno je i to što se uvodi poseban režim za osnivanje i rad platnih institucija, uključujući zahtjeve za dozvolu, upravljanje, kapital i kvalifikovano učešće. Prema tekstu Nacrta, osnovni kapital za platne institucije zavisi od vrste usluge: najmanji prag je 40.000 KM za osnovne platne usluge, a 250.000 KM za širi spektar drugih platnih usluga. Banke će, prema prelaznim odredbama, imati rok devet mjeseci da usklade poslovanje i opšte akte s novim zakonom.

Više o ovom nacrtu zakona možete pročitati putem opcije “Preuzmite tekst zakona”.

Fotografija: Freepik.com